Hoe werkt Murdoku? Uitleg, voorbeeld en tips

Hoe werkt Murdoku? Je plaatst verdachten en een slachtoffer op een plattegrond, zo dat in elke rij en elke kolom maximaal een persoon staat. De aanwijzingen vertellen waar iedereen wel of niet kan staan. Wie aan het eind alleen met het slachtoffer in een kamer staat, is de dader. Op deze pagina leg ik de regels uit, loop ik een eigen voorbeeld stap voor stap door en geef ik tips voor als je vastloopt.

De spelregels van Murdoku

Murdoku heeft maar een paar regels, en juist daarom werkt het zo goed. Alles wat je moet weten:

• Een plattegrond met rijen en kolommen. In de boeken is dat een raster van 9 bij 9 vakjes, verdeeld in kamers of zones. Denk aan een keuken, een tuin of het dek van een schip.
• Een persoon per rij en per kolom. Dit is de sudoku-regel. Staat iemand in rij 3, dan kan niemand anders meer in rij 3 staan. Hetzelfde geldt voor de kolom.
• Aanwijzingen per persoon. Elke verdachte en het slachtoffer hebben een of meer aanwijzingen. Bijvoorbeeld: "Ze stond in de bibliotheek" of "Hij stond naast een plant".
• Voorwerpen tellen mee. Tafels, bedden, planten, dieren en andere spullen op de plattegrond zijn geen decoratie. Ze komen terug in de aanwijzingen.
• De dader was alleen met het slachtoffer. Als iedereen zijn plek heeft, staat er precies een verdachte in dezelfde kamer als het slachtoffer. Dat is de dader.

Er is altijd precies een oplossing. Je hoeft nooit te gokken: elke stap volgt logisch uit de vorige.

Wat staat er op een Murdoku-pagina?

Een zaak beslaat twee pagina's. Links staan de verdachten en het slachtoffer, elk met een tekening en hun aanwijzingen. Soms staat er ook een korte inleiding over de plek. Rechts staat de plattegrond in kleur, met de kamers, de voorwerpen en het raster waarin je de personen plaatst.

Achterin het boek staan de oplossingen. Die zijn niet alleen een eindplaatje, maar een uitleg in stappen. Zit je vast, dan kun je alleen de volgende stap bekijken en daarna zelf verder.

Een voorbeeld, stap voor stap

Het voorbeeld hieronder heb ik zelf gemaakt. Het is veel kleiner en makkelijker dan een zaak uit het boek, maar het laat precies zien hoe je denkt.

De plattegrond is een raster van 4 bij 4. De rijen zijn genummerd van 1 (boven) tot 4 (onder), de kolommen heten A tot en met D. Er zijn drie ruimtes: de keuken beslaat rij 1, de woonkamer beslaat rij 2, en de tuin beslaat rij 3 en 4.

De personen zijn Anna, Chris en Bram (de verdachten) en Dirk (het slachtoffer).

De aanwijzingen:

1. Anna staat in de keuken, in kolom C.
2. Chris staat in de woonkamer, maar niet in kolom A of D.
3. Bram staat in de tuin, in kolom D.
4. Bram staat niet op de onderste rij.

Stap 1: begin bij de zekerste aanwijzing. Aanwijzing 1 laat maar een vakje over: de keuken is rij 1, dus Anna staat op C1. Streep nu heel rij 1 en heel kolom C weg voor alle anderen.

Stap 2: gebruik wat je net weet. Chris staat in de woonkamer, dus in rij 2. Kolom A en D vallen af volgens de aanwijzing, en kolom C is al van Anna. Blijft over: B2.

Stap 3: combineer aanwijzingen. Bram staat in de tuin, dus in rij 3 of 4, en in kolom D. Aanwijzing 4 zegt dat het niet de onderste rij is. Bram staat dus op D3.

Stap 4: het slachtoffer. Voor Dirk blijven alleen rij 4 en kolom A over. Dirk ligt dus op A4, in de tuin.

Stap 5: wie was het? In de tuin staan Bram en Dirk, en verder niemand. Bram was alleen met het slachtoffer. Bram is de dader.

In een echte zaak werk je precies zo, alleen met meer personen, meer ruimtes en aanwijzingen die je vaker moet combineren.

Tips als je vastloopt

Iedere Murdoku-speler loopt weleens vast. Deze aanpak helpt bijna altijd:

• Zoek de aanwijzing met de minste mogelijkheden. Een persoon die maar in een kleine kamer kan staan, plaats je eerder dan iemand die "niet in de keuken" stond.
• Streep consequent weg. Elke keer dat je iemand plaatst, verdwijnen een rij en een kolom voor alle anderen. Vergeet je dat, dan zie je oplossingen die er niet zijn.
• Denk in uitsluiting. Soms weet je niet waar iemand staat, maar wel waar hij niet staat. Ook dat is informatie.
• Kijk naar kamers met een vorm. Een smalle kamer die maar twee kolommen breed is, legt flink beperkingen op.
• Lees de aanwijzing letterlijk. "Naast een plant" betekent iets anders dan "in dezelfde kamer als een plant". Veel fouten ontstaan doordat je een aanwijzing te ruim leest.

Tip: puzzel met potlood en gum. Zet stipjes in vakjes waar iemand nog kan staan en streep weg wat afvalt. Zo zie je in een oogopslag waar je ruimte hebt.

Hoe moeilijk is Murdoku?

De eerste zaken van een boek zijn rustige opwarmers. Daarmee leer je het systeem kennen, ook als je nooit sudoku speelt. Daarna loopt de moeilijkheid op, tot zaken waar ook ervaren puzzelaars even voor moeten gaan zitten. In deel 2, Terug in de tijd, begint elk hoofdstuk weer eenvoudig, zodat je bij elk tijdperk opnieuw kunt instappen. De meeste Murdoku-boeken zijn geschikt vanaf ongeveer 12 jaar.

Waar kun je Murdoku spelen?

De zaken uit de boeken zijn uniek en staan nergens anders. In het Nederlands verschijnen drie delen bij Lannoo; welke dat zijn en met welk deel je het best begint, lees je op de pagina Murdoku Nederlands: alle delen. Wil je eerst proberen, dan vind je op de site van de maker gratis online puzzels en printbare zaken. Twijfel je tussen Murdoku en het vergelijkbare Murdle, lees dan Murdle of Murdoku: wat is het verschil?

Murdoku samen spelen

Murdoku is voor een persoon bedacht, maar het leukst vind ik het samen. De een leest de aanwijzingen voor, de ander houdt het raster bij, en het moment waarop je samen ontdekt wie het was, is het beste deel. Dat maakt het ook een sterk cadeau voor een team: iets wat mensen meenemen naar de keukentafel.

Bij The Offline Gift zit het nieuwste deel, Murdoku deel 3: Reis rond de wereld, samen met de Tap Out Home in een doos. Benieuwd wat dat voor jullie team kost? Vraag een offerte aan.